Wprowadzenie
W świecie systemów operacyjnych Linux, dystrybucje odgrywają kluczową rolę w dostosowywaniu i udostępnianiu tego potężnego narzędzia użytkownikom na całym świecie. W szczególności dla zwolenników wolnego oprogramowania, istotne jest, aby wybierać dystrybucje, które spełniają określone kryteria pod względem zgodności z zasadami wolnego oprogramowania. Free Software Foundation (FSF), organizacja promująca wolne oprogramowanie, opracowała wytyczne, które muszą być spełnione przez dystrybucje GNU/Linux, aby mogły zostać uznane za całkowicie wolne. W artykule tym przedstawimy aktualną listę dystrybucji zatwierdzonych przez FSF oraz ich klasyfikację.
Dystrybucje GNU/Linux zatwierdzone przez Free Software Foundation
Na dzień dzisiejszy, Free Software Foundation uznaje dziewięć dystrybucji GNU/Linux, które spełniają ich wymagania dotyczące wolnego oprogramowania. Wśród nich znajduje się siedem przeznaczonych głównie dla komputerów osobistych i stacji roboczych oraz dwie małe dystrybucje, które są zoptymalizowane do pracy na sprzęcie z ograniczonymi zasobami. Oto szczegóły dotyczące tych dystrybucji.
Dystrybucje dla komputerów osobistych i stacji roboczych
Wszystkie dystrybucje przeznaczone dla komputerów osobistych i stacji roboczych zostały starannie dobrane przez FSF na podstawie ich zgodności z zasadami wolnego oprogramowania. Te dystrybucje nie tylko oferują użytkownikom dostęp do bogatego ekosystemu aplikacji, ale także zapewniają, że cały ich komponenty są zgodne z ideą wolności w korzystaniu z oprogramowania. Do najpopularniejszych dystrybucji zaliczają się:
- Trisquel – jedna z najbardziej znanych dystrybucji, która kładzie nacisk na całkowitą wolność oprogramowania. Oferuje przyjazny interfejs użytkownika oraz wsparcie dla różnych architektur sprzętowych.
- Parabola – oparta na Arch Linux, Parabola zapewnia najnowsze oprogramowanie przy jednoczesnym zachowaniu zgodności z zasadami FSF.
- GNU Guix System – nietypowa dystrybucja bazująca na systemie zarządzania pakietami Guix, która oferuje wyjątkową elastyczność i możliwość dostosowywania środowiska użytkownika.
- PureOS – zaprojektowana przez firmę Purism, PureOS jest ukierunkowana na prywatność i bezpieczeństwo użytkowników. Działa na zasadach wolnego oprogramowania, co czyni ją odpowiednią dla osób dbających o swoje dane.
- Blag – ta dystrybucja bazuje na Red Hat i jest skierowana do użytkowników poszukujących prostoty i funkcjonalności w codziennym korzystaniu z systemu.
- Devuan – będąca fork’iem Debiana, Devuan stawia na stabilność oraz niezależność od systemu init systemd.
- Fedora (z dodatkowymi poprawkami) – chociaż Fedora nie jest domyślnie uznawana za wolną według FSF, istnieją wersje tej dystrybucji z odpowiednimi poprawkami, które spełniają wymogi.
Małe dystrybucje dla sprzętu z ograniczonymi zasobami
Dwie małe dystrybucje zatwierdzone przez Free Software Foundation są przeznaczone do działania na sprzęcie z ograniczonymi zasobami, takim jak routery czy urządzenia IoT. Te lekkie dystrybucje koncentrują się na efektywności oraz minimalizmie:
- LibreWRT – to system operacyjny przeznaczony dla routerów, który pozwala na pełne wykorzystanie możliwości sprzętu oraz oferuje otwarte oprogramowanie do zarządzania siecią.
- OpenWrt – podobnie jak LibreWRT, OpenWrt zapewnia elastyczność w zarządzaniu routerami oraz innymi urządzeniami sieciowymi przy zachowaniu założeń wolnego oprogramowania.
Historia zatwierdzenia dystrybucji przez Free Software Foundation
Zarówno obecne, jak i historyczne rekomendacje FSF mają istotne znaczenie dla społeczności wolnego oprogramowania. W przeszłości istniały cztery dystrybucje, które były polecane przez FSF jako zgodne z ich kryteriami, jednak obecnie nie są już zalecane:
- gNewSense – była to jedna z pierwszych prób stworzenia całkowicie wolnej dystrybucji bazującej na Ubuntu. Z biegiem lat straciła popularność ze względu na problemy z aktualizacjami i brakiem wsparcia społeczności.
- Puppy Linux – mimo że Puppy Linux był popularny dzięki swojej lekkości i szybkości działania, nie spełniał już wymogów dotyczących wolnego oprogramowania na poziomie wymaganym przez FSF.
- Sabayon Linux – ta dystrybucja oparta na Gentoo miała różnorodne funkcjonalności, jednak nie spełniała wymogów związanych z całkowitym uwolnieniem od zamkniętego oprogramowania.
- Mandriva Linux – kiedyś cieszyła się dużą popularnością dzięki swojej prostocie i użyteczności. Niestety problemy finansowe oraz decyzje zarządu doprowadziły do jej upadku jako projektu zgodnego z zasadami FSF.
Zalety korzystania z zatwierdzonych dystrybucji
Korzystanie z dystrybucji zatwierdzonych przez Free Software Foundation przynosi wiele korzyści. Przede wszystkim zapewnia użytkownikom poczucie bezpieczeństwa wynikające z korzystania wyłącznie z wolnego oprogramowania. Oznacza to brak obaw związanych z licencjami zamkniętymi czy niewłaściwym wykorzystaniem danych osobowych. Ponadto dystrybucje te często wspierają aktywne społeczności programistyczne oraz użytkowników, co
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).