Bojkot S-Bahn w Berlinie Zachodnim
Bojkot S-Bahn w Berlinie Zachodnim to jeden z ciekawszych epizodów w historii transportu miejskiego, związany z politycznymi i społecznymi napięciami, które miały miejsce po II wojnie światowej. Po wzniesieniu muru berlińskiego w 1961 roku, mieszkańcy Berlina Zachodniego zaczęli unikać korzystania z pociągów szybkiej kolei miejskiej jako wyrazu protestu przeciwko reżimowi Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Bojkot trwał aż do 1989 roku i miał daleko idące konsekwencje zarówno dla komunikacji miejskiej, jak i dla relacji społecznych w mieście.
S-Bahn w Berlinie po wojnie
Po zakończeniu II wojny światowej berlińska S-Bahn odegrała kluczową rolę w transporcie lokalnym. Początkowo system kolejowy funkcjonował nieregularnie, jednak do 1947 roku udało się go odbudować na tyle, aby przewozić około 420 milionów pasażerów rocznie. Warto zaznaczyć, że przed podziałem Berlina na sektory, S-Bahn stanowiła integralną część komunikacji miejskiej, obsługując zarówno Wschodnią, jak i Zachodnią część miasta.
W miarę narastania napięć politycznych po wojnie oraz wyraźnego podziału Berlina na dwie części, system S-Bahn zaczął się fragmentować. Po wzniesieniu muru berlińskiego w 1961 roku podróżowanie po mieście stało się znacznie bardziej skomplikowane. Powstały dwa niezależne systemy S-Bahn, które były obsługiwane przez Deutsche Reichsbahn z NRD.
Sytuacja polityczna
Na początku lat 50. XX wieku pierwsze wezwania do bojkotu pociągów S-Bahn wyszły ze strony Federacji Niemieckich Związków Zawodowych. Pierwszy apel miał miejsce 8 września 1951 roku, jednak zainteresowanie byłoby niewielkie z powodu chęci mieszkańców do korzystania z komunikacji miejskiej. Dopiero po wybudowaniu muru berlińskiego sytuacja się zmieniła. W 1961 roku Federacja ogłosiła nowy bojkot jako formę protestu przeciwko reżimowi NRD i jego polityce opresji.
Hasło protestu „Wer S-Bahn fährt, bezahlt Ulbrichts Stacheldraht” miało na celu uświadomienie mieszkańcom, że korzystanie z S-Bahn wspiera reżim komunistyczny. Pomimo tego, że hasło to było uproszczone i nie oddawało rzeczywistej sytuacji finansowej transportu publicznego, to jednak udało się zaangażować dużą część populacji Berlina Zachodniego w akcję bojkotu.
Koszty bojkotu
Skutki bojkotu były natychmiastowe i dotkliwe zarówno dla Deutsche Reichsbahn, jak i dla władz Berlina Zachodniego. Po zaledwie tygodniu liczba pasażerów korzystających z S-Bahn spadła dramatycznie z około 500 tysięcy do około 100 tysięcy dziennie. W odpowiedzi na to zachodni Berliner Verkehrsbetriebe uruchomiły linie autobusowe zastępujące bojkotowane pociągi S-Bahn.
Władze zachodnioniemieckie musiały się zmierzyć z problemem spadających przychodów z transportu publicznego. Przychody NRD z S-Bahn spadły znacząco – z 36 milionów marek do zaledwie 7 milionów. W odpowiedzi na kryzys finansowy rząd federalny był zmuszony zwiększyć wydatki na transport publiczny oraz podwyższyć pensje pracowników Berliner Verkehrsbetriebe.
Skutki społeczne
Bojkot S-Bahn miał również daleko idące skutki społeczne. Mieszkańcy Berlina Zachodniego zaczęli unikać korzystania z pociągów S-Bahn, co prowadziło do marginalizacji tego środka transportu. Z czasem pojawiły się inicjatywy obywatelskie oraz stowarzyszenia podróżnych nawołujące do powrotu do korzystania z S-Bahn, jednak były one często ośmieszane i ignorowane przez resztę społeczeństwa.
W miarę upływu lat sytuacja na rynku pracy w Deutsche Reichsbahn stawała się coraz trudniejsza; zaczęto planować zwolnienia pracowników. W styczniu 1980 roku wdrożono politykę zwolnień, które nie były przeprowadzane zgodnie z zasadami socjalnymi – ofiarami byli często pracownicy w trudnej sytuacji życiowej.
Strajk kolejarzy i jego konsekwencje
Zalążek buntu wśród pracowników kolei doprowadził do strajku, który rozpoczął się 17 września 1980 roku. Strajk ten nie uzyskał wsparcia ze strony zachodnioberlińskich związków zawodowych, które wcześniej nawoływały do bojkotu S-Bahn. Strajk skutkował poważnym paraliżem ruchu kolejowego i został zakończony brutalnymi interwencjami sił porządkowych.
Pomimo zakończenia strajku sytuacja komunikacyjna nie uległa poprawie; dalsze ograniczenia rozkładu jazdy stały się normą. Pociągi S-Bahn kursowały jedynie na trzech liniach o wydłużonym czasie przejazdu, a liczba pasażerów malała.
Przejęcie kolei przez władze Berlina Zachodniego
W wyniku kryzysu komunikacyjnego oraz rosnącej presji społecznej władze Berlina Zachodniego zdecydowały się na przejęcie obsługi S-Bahn od Deutsche Reichsbahn. Negocjacje rozpoczęto w październiku 1983 roku, a ostateczne przejęcie miało miejsce 9 stycznia 1984 roku.
Mimo przejęcia przez Berliner Verkehrsbetriebe, bojkot formalnie nie został odwołany aż do upadku muru berlińskiego w 1989 roku. Władze zachodnioberlińskie poczyniły kroki mające na celu przywrócenie ruchu kolejowego i zwiększenie częstotliwości kursowania pociągów. Do końca lat 80. udało się przywrócić ruch na wielu liniach, co znacząco wpłynęło na poprawę
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).